Yaz aylarında
başımıza gelebilecek tatsız sürprizlerden biri de arı sokmalarıdır.
Arı sokmasının verdiği rahatsızlık kişiden kişiye değişir. Neyse ki
hayati tehlike oluşturabilen ciddi reaksiyonlar nadiren görülür
Arının soktuğu herkes önce sokulma yerinde ani ve keskin bir ağrı
duyar. daha sonra burası kızarır ve şişer. Bu şişlik genellikle her
hangi bir müdahaleye gerek kalmaksızın bir gün içinde kendiliğinden
iyileşir. Daha ender olarak sokulan bölgede oluşan şişlik ve ağrı
bir haftaya kadar devam edebilir ve tedavi gerektirir. Alerjisi
olmayan kişiler aynı anda bir çok arı tarafından sokulursa. ortaya
toksik bir tablo da çıkabilir. Bu tablo baş ağrısı. bulantı. kusma.
halsizlik, ateş ve havale geçirmekten ölüme kadar gidebilir.
Alerjisi olmayan normal bir kişiyi aynı anda ortalama 500 arının
sokması, kişinin toksik bir tablodan ölmesi için yeterlidir. Bu
durumun çok ender istisnaları bulunmaktadır .
Alerjik kişilerde belirtiler genellikle bir kaç dakika içinde başlar
ve ne kadar erken başlarsa şiddeti de o kadar büyüktür. Belirtiler
kişiden kişiye farklılık göstermektedir. Alerjik reaksiyonlar en sık
yaygın ürtiker (kurdeşen), kızarıklık ve anjioödem (yaygın şişlik)
şeklindedir. Hayatı tehdit edici reaksiyonlar solunum sisteminin
(nefes darlığı) ve kardiovasküler sistemin (kalpte ritm bozukluğu,
şok) tabloya katıldığı zaman ortaya çıkar. Kalp ve akciğerlerin
olaya katılmadığı buna karşın anjioödem denilen doku içi şişliğin
boyun ve boğaz bölgesinde yerleştiği durumlarda hayati tehlike
bulunur. Ölüm sebebi kardiyovasküler şok ve hipotansiyon (tansiyon
düşüklüğü)' dur. Bazı kişilerde barsak spazmı, ishal ve aynı doğum
sancısı gibi uterus (rahim) spazmlan da olabilir. An sokmasına bağlı
ölümler en çok erişkin yaş grubunda görülmektedir. Bunun da sebebi;
erişkinlerin genellikle altta yatan bazı hastalıklarının olması ve
bu nedenle ağır bir alerjik şoku kolayca atlatamamaları ve
vücutlarının gençlere ve çocuklara göre daha dayanıksız
olmasındandır. Amerika'da her yıl bu nedenle ölen yaklaşık 50
kişinin ancak 3-4 tanesi 20 yaşından gençtir. Arı alerjisi olan
kişilerin yarısı doktora geldiklerinde daha önceden buna benzer bir
olayın hikayesini verirler, hastaların diğer yarısı ise arının ilk
sokuşunda alerjik reaksiyon geçirmiştir. Daha önceden arı sokmasına
bağlı önemli boyutta bir alerjik reaksiyon geçiren erişkin yaştaki
bir kişinin tekrar arı sokarsa hayati tehlike doğurabilecek alerjik
durumla karşılaşma riski epey yüksektir.
Çok
daha ender olarak an sokması sonrasında beyin kanaması ve ödemi,
bazı kan pıhtılaşma bozuklukları, periferik nöropati (sinir
hastalığı) , bazı deri reaksiyonları veya serum hastalığı denen
önemli bir tablo ortaya, çıkabilir.
TEŞHİS Bal arısı ve yaban arısının zehrindeki antijenler
kullanılarak deri ve kan testleri yapılır. Testlerin amacı vücutta
bu zehirlere karşı oluşmuş özel İmmünglobün E (İgE) tipinde spesifik
antikorların olup olmadığının açığa kavuşturulmasıdır. Eğer hastanın
öyküsü ve testleri olayın İgE antikorları ile oluştuğunu
gösteriyorsa, immünoterapi gündeme gelebilir.
Ne
Yapmalı
Öncelikle, arının
iğnesini biran önce çıkarmak doğru olur. Bunu tutup çekerek değil,
kredi kartı gibi künt kenarlı bir cisimle cildi kazıyarak yapmak
tercih edilmelidir.
Yara su ve sabunla
yıkanır.
Buz uygulaması
vücudun vereceği alerjik reaksiyonu azaltacaktır. Çocuğun izin
verdiği ölçüde yarım saate kadar buz uygulanabilir.
Yara yerine
karbonatlı su sürülebilir.
Duruma göre ağrı
kesiciler veya antihistaminik türü alerji ilaçları yararlı olabilir.
Eğer;
Çocuğu çok sayıda arı
sokmuşsa
Önceden arı sokması sonucu
ciddi alerjik reaksiyon geçirmişse Arının soktuğu yer ağız veya
burnun içiyse, hemen acil servise başvurmak gereklidir.
Arı Alerjisi Olanlar
İçin Önlemler
Arılardan mümkün olduğunca
kaçınmak ve onları davet etmemek. (yazın pazar alışverişi, bahçede
dolaşmak, açık yerde yemek ve meyve yemek, piknik, yakaya çiçek
tatmak, parfüm sürmek, çiçekli ve parlak desenli elbiseler giymek.
insanın ter kokusunu etkileyebilecek hoş kokulu meyve suyu ve gazoz
içmek, hoş kokulu sabun ve şampuan kullanmak) Tatile gittiğinizde
çevrede arı kovanı olup olmadığını kontrol edin.
Sakın bir yaban
arasını kovanı civarında öldürmeyin. Bu esnada arının salacağı bazı
kokular diğer.elini üzerinize çekecektir. Unutmayın terlemek bütün
böcekler için çok çekicidir. Çıplak ayakla yürümeyin. Mümkünse dış
ortamda pantolon ve uzun kollu gömlekle dolaşın. Bahçe ile uğraşmayı
seviyorsanız ya alışkanlığınızı değiştirin ya da bahçedeyken şapka
ve eldiven kullanın.
Arıların
hoşlanmadığı renk kahverengidir, bu renk giyinin. Yaban arıları
genelde saldırgandır. Bal arıla!ı ise genelde sakin olup ancak
kızdırıldığında saldırganlaşırlar.Havalar ısındıkça her çeşit arının
saldırganlığı artar.
Sizi bal arısı
soktuğunda iğnesi kalmıştır ve bu iğneyi elinizle çıkarmaya
uğraşmayın. Çünkü iğnenin ucunda bulunan keseyi bu esnada sıkarak,
daha çok zehrin vücuda girmesine neden olabilirsiniz.İğneyi mümkünse
bir büyüteç ve cımbızla çıkarmak en iyisi. iğne deri üzerinde
durduğu sürece ucundaki keseden deri içine zehir akacağından iğneyi
de bir an önce çıkarmakta yarar vardır.
Ağız çevresi
sokmalarında iğneyi bir doktor çıkarabilir veya bu durumda mutlaka
bir doktor görmelidir
