Burun içi hava
yolu yeni doğanda ve çocukta erişkine göre oldukça dardır.Bu yüzden
burada oluşan herhangi bir anormal gelişim, şikayetlerin bir anda
gürültülü şekilde ortaya çıkmasına neden olur.Burun alt solunum
yollarının bekçisi görevini görür ve havanın burundan
nemlendirilerek akciğerlere verilmesi vücudun solunum dengesi
açısından oldukça önemlidir.
Burun içindeki
sümük burundan solunan havanın nemlenmesini, yabancı cisimlerin
tutulmasını, burun içini döşeyen örtünün korunmasını sağlar. Bu
sümüğün ritmik bir siklüsü bulunmaktadır. Bu siklüs burun içindeki
burun etlerinin (konka), dolgunluklarının artması ve azalmasına
bağlı olarak, her iki burun arasında dönüşümlü olarak değişir. Bu
günlük hayatımızda tam olarak farkedilmez, ancak burunda tıkanıklık
olduğu hallerde belirginleşir.
Ayrıca, burun
ve akciğer arasında beyinde önemli bir merkez tarafından yönetilen
bir ilişki bulunmaktadır. Burnun tıkalı olduğu tarafta, akciğer
solunum kapasitesi düşük olur. Bu tarafta burun içinde direncin
fazla olması, akciğer direncini de artttırır ve akciğere giden hava
azalır.
Burun tıkanıklığı nedenleri
Burun kemiğinde kayma (Deviasyon) olması:
Burnumuzun ortasında burnu sağ ve sol olmak üzere ikiye ayıran
kıkırdak bölmeye septum denir. Bir çadırın direği gibi burnun
direğidir. Bu kıkırdak yapıdaki eğiklikler burun deliklerindeki hava
deliklerini daraltarak nefes almayı engelleyebilir.
Alt burun etlerinin (konka) büyümesi: Alt burun
etleri her insanda var olan, soluduğumuz havayı ısıtan, nemlendiren
ve temizleyen burun içi dokulardır. Bu dokular bazen çeşitli
sebeplerle aşırı büyüyebilir ve burun kanallarını daraltabilir.
Burun çatısında daralma (valv daralması): Doğuştan
olan bir sorundur. Burun dıştan mandalla sıkılmış gibi görünür.
Geniz eti büyümesi: Çocukluk çağı burun
tıkanıklıklarının en önemli sebebidir. Çocuğun büyümesini,
gelişmesini olumsuz yönde etkileyebilir. Bazen işitme problemlerine
de yol açabilir.
Yaygın burun içi polipleri: Bünyenin yaptığı
rahatsızlıktır. Üzüm tanesi gibi şeffaf ve içi su ile dolu et
parçacıklarıdır.
Bu sebepler tek tek veya birliktelik göstererek burun tıkanıklığına
sebep olur.
Burun tıkanıklıklarında yapılan tedaviler
Burun kemiği düzeltilmesi (deviasyon ameliyatı): Bu
yaklaşık yarım saatlik bir ameliyattır. Zor bir ameliyat değildir.
Hastanede gecelemeyi gerektirmez. Ertesi gün rutin günlük hayata
dönülebilir.
Alt burun etlerinin küçültülmesi: Burun etleri
vücut için faydalı olduğundan ötürü bu etler tamamen alınmamalı
sadece işlevselliği yitirilmeyecek boyuta getirilmelidir. Son
zamanlarda bu işlemi gelişen teknoloji yardımı ile daha kolay bir
şekilde yapıyoruz. Burun etlerinin içerisine ses dalgaları vererek
küçültme işlemini gerçekleştiriyoruz. (Radyo frekansı). Bu işlem
muayenehane şartlarında bile ağrısız, tamponsuz ve kansız yapıyoruz.
Burun çatısının açılması (valv cerrahisi): Estetik
burun cerrahisi ile mümkün olur.
Geniz eti alınması: Genel anestezi ile hastane
şartlarında yapılan kısa bir ameliyattır.
Burun içi poliplerinin tedavisi: Poliplerin
tedavisinde hem ilaçlar hem de endoskopik ameliyatlar yapmaktayız.
Peki çocuklarda
burun tıkanıklığı önemli midir?
Yeni doğanda burun tıkanıklığının burun içerisi veya geniz
ile ilgili bir gelişme anomalisi nedeniyle olabileceğini
belirtmiştik. Bu gibi durumlarda doğumdan hemen sonra hastane
koşullarında tanı konularak gerekli önlemler alınması gerekir.
Geniz eti burun
tıkanıklığına yol açar mı?
Bebeklik ve çocukluk dönemi burun tıkanıklıklarının en sık
rastlanılan sebebi ise halk arasında geniz eti denilen adenoid
büyüklüğüdür . Geniz etinin burun boşluğunu tamamen tıkıyor olması
yada orta kulak veya sinüslerle ilgili hastalıklara yol açması
ameliyatla tedaviyi gerektirir . Bu ameliyat teknik olarak küçük
fakat özellikli bir ameliyat olarak kabul edilir ve başarısı da
yüksektir . Çocuk burun tıkanıklıklarının önemli bir sebebi de çocuk
sinüzitleridir . Bu durum özellikli ve sabırlı bir ilaç tedavi
sürecini gerektirir. Alerjik sebepler ve bazı gelişimsel anatomik
koşullarda da burun tıkanıklığı yapabilir. Çocuklarda tek taraflı
burun tıkanıklığı ve akıntısı burun içerisine sokulmuş bir yabancı
cisim nedeniyle olabileceği için ayrıca dikkat çekici kabul
edilmelidir. Nadiren çocuklarda burun tıkanıklıkları iyi veya kötü
huylu tümörlere bağlı da olabilir.
Burun tıkanıklığı ciddiye alınmalıdır?
Günlük hayat sırasında örneğin yol yürüme, merdiven çıkma gibi
olağan fiziksel hareketleri güçleştiren bir burun tıkanıklığı varsa
mutlaka araştırılması gerekir. Burun tıkanıklığının kendisinin başlı
başına bir hastalılık belirtisi olabileceği gibi, burun akıntısı,
geniz akıntısı, burundan konuşma, horlama, yüz ve baş ağrısı
çocuklarda yüzde ve dişlerde şekil bozukluğu, işitme kaybı, kişilik
değişimleri gibi belirtilerle de ortaya çıkabilir. Burun
tıkanıklıkları komşu organlar olan orta kulaklar ve sinüslerimiz ile
ilgili hastalıklara da yol açabilirler . Özellikle çocuklarda yüz
kemiklerinin gelişimini , dişlerin düzgün çıkmasını ve zihinsel
aktiviteyi olumsuz etkileyebilirler . Ayrıca akciğer hastalıkları ve
teorik olarak kalp hastalıklarının gelişiminde de olumsuz etki
gösterebilirler.
Burun tıkanıklığı ne zaman önem kazanır?
Burun tıkanıklıkları tek taraflı , iki taraflı , bir
tarafta daha fazla yada bazen bir tarafta bazen de diğer tarafta
olmak üzere değişken olabilir. Bütün bir yıl sürebileceği gibi
mevsimsel şiddetlenmeler yada ay içerisinde dönemsel değişmeler
gösterebilir . Yıllardan beri var olabilir yada yakın zaman da
ortaya çıkmış olabilir . Her durumda da önemli bir şikayet olarak
değerlendirilmelidir.
Erişkinlerde burun tıkanıklığı önemli midir?
Erişkinlerde en sık burun tıkanıklığı sebebi halk arasında kemik
eğikliği olarak bilinen , burun boşluğu orta bölmesinin bir tarafa
doğru eğik olması halidir bunun yanı sıra, sinüzit, alerjik
koşullar, polipler, ve nadir olarak iyi ve kötü huylu tümörler burun
tıkanıklığına yol açarlar. Burun boşluğu yan duvarlarında bulunan
yumuşak dokuların (konkaların) şişmesi burun tıkanıklığını
şiddetlendirilir. Günümüzde konka şişmeleri eğer ilaç tedavilerine
cevap vermiyorsa lazer ya da radyo frekans yardımlı girişimlerle
oldukça rahat ve başarılı bir şekilde tedavi edilebilmektedirler.
Burun
tıkanıklığının tedavisi var mıdır?
Burun tıkanıklığının nasıl tedavi edileceği, burun
tıknaıklığının sebebinin ne olduğuna bağlıdır. Bu tedavi şekli her
hastalığın kendi bölümünde anlatılmıştır. Eğer deviasyon varsa
tedavi ameliyattır. Et büyümelerinde önce ilaç tedavisi denenebilir
ancak ameliyat yine sık uygulanan tedavidir. Alerji tedavisi
ilaçlarla olur ancak alerjiye bağlı et büyümesi ya da sinüzit
gelişmişse ameliyat gerektirebilir. Geniz eti tedavisi hakkında
ayrıca bilgi verilmiştir. İltihaplar ilaçla tedavi edilmesine rağmen
tümörler ameliyat hatta sonrasında radyoterapi gerektirebilmektedir.
Ayrıca son yıllarda lazer ve radyofrekans yardımı ile yapılan konka
ameliyatları ile hastanın aynı gün taburcu edilmesi ve çoğu kez
tampon kullanımının gerekmemesi gibi belirgin gelişmeler mevcuttur.
