|
Kısırlık Nedenleri ::::::::::::::::::::::::
Erkekte kısırlık erkeğin
ersuyunu dölyoluna boşaltmamasına, ersuyu kanallarının spermaları
iletememesine ya da erbezlerinin sperma üretimindeki bir bozukluğa bağlı
olabilir. Erbezleri ya da doğrudan kendinden kaynaklanan bir nedenle
(birincil) ya da hipofiz bezinden salgılanan folikül uyarıcı hormonun
(FSH) ve lütein yapıcı hormonunun (LH) yetersiz uyarısına bağlı olarak
(ikincil) sperma üretimiyor olabilir.
Klinik olarak erkekte
kısırlık ikiye ayrılır: Azospermi ve oligospermi görülenler. Bu iki grup
arasında gidiş ve tedavi edilebilme açısından önemli farklar vardır.
* Ersuyunda sperma
bulunmaması (azospermi) her zaman ersuyu kanallarında önemli bir
bozukluk olduğunu gösterir ve erbezleri genellikle küçüktür. Erbezinin
boyutlarının normal olduğu durumlarda ise genellikle zedelenmiş ya da
çok az zedelenmiş ersuyu kanallarından normal olarak salgılanan
spermalar bir engele bağlı olarak dışarı atılamaz. Azosperminin yanı
sıra erbezleri küçükse, bu durum ender görülür. Ve hormonal nedenlere
bağlıdır; genellikle ersuyu kanalcıklarında doğuştan gelen ya da
sonradan gelişen bir bozukluk vardır. Bazen de erbezlerinde hem sperma
üretimini, hem de hormon salgısını bozan bir durum vardır.
Erbezlerinin yetersiz
çalışmasına neden olan bir bozukluk da, bunların normal yerinin dışında
(örneğin, karın içinde) yerleşmesidir (kriptorşidizm).
Bu durumda erbezleri
normalin dışında ısı bulunan bir ortamya yer almaktadır. Erbezi
torbasının içindeki ısı, iç organların ısısından daha düşüktür ve
erbezlerinin en iyi işlev görmesini sağlar. Anormal yerleşim testosteron
salgısından çok, sperma üretimini etkiler. Bu durumun erken çocukluk
çağında saptanıp tedavi edilmesi sonraki yıllarda kısırlığın ortaya
çıkmaması açısından çok önemlidir.
Bazen normal başlayıp
süren erbezi işlevleri erişkinlik döneminde bozulabilir. Bu durum,
ermezlerine rastlayan travmalarda, kabakulak gibi hastalıklar sonucu
görülen iltihaplanmalarda ya da herhangi bir nedenle X ya da gamma
ışınları ile tedavi sırasında görülebilir. Bazı zehirlenmeler (örneğin
arsenik, kurşun, alkol, morfin) eşey hücrelerini zedeleyerek sperma
üretemeyecek hale gelmesine neden olabilir. Bazı vitaminlerin(özellikle
E vitamini) eksikliği ve iç salgı hastalıkları da kısırlığa neden olur.
Erbezlerinin normal işlevini sürdürmesine karşın ersuyu kanallarındaki
tıkanıklıklar da kısırlığa yol açar. Bunun sonucunda ersuyunun içinde
hiç sperma bulunmaz. Bu tıkanıklıklar doğuştan gelebileceği gibi
sıklıkla bel soğukluğu ya da verem etkeninin epididim ve öteki ersuyu
kanallarında yol açtığı enfeksiyona bağlıdır. Ersuyu kanallarındaki tıkanıklığa bağlı gelişen azospermiyi erbezindeki hastalığa bağlı oluşan azospermiden ayırt etmek için şunlara dikkat edilmelidir: Tıkanıklığa bağlı azospermide erbezinin boyutları normaldir, erkek eşey hormonu eksikliğine bağlı belirtiler yoktur ve gonadotropin düzeyi normaldir, hipofizin gonadotropin serbetleştirici hormon uyarı testine verdiği yanıt normaldir ve erbezi biyopsisinde sperma üretiminin normal ya da biraz azalmış olduğu görülür. Erbezindeki hastalığa bağlı oluşan azospermide ise erbezi her zaman normalden küçüktür, klinik muayene ve laboratuar incelemeleriyle erkek eşey hormonu eksikliği saptanır; bozukluk hipofizden kaynaklanıyorsa gonadotropin düzeyi de düşük bulunur.
|
|