Miyom nedenleri belirtileri teşhis ve tedavisi

MİYOM
::::::::::::::::::::::::

NEDENLER

Rahim miyomları (düz kas urları), Rahmin düz kaslarının liflerinde gelişen iyicil urlardır. Bu bozunlara, kadın-doğum muayeneleri sırasında, oldukça sık (yüzde 20) rastlanmaktadır.

Hastalar, genellikle, cinsel etkinlik çağında,

35-50 yaşları arasında kadınlardır. Bu urlar, ergenlik çağından önce görülmez, menopozdan sonra da evrimi durur. Nedenleri tam olarak bilinmemektedir.

Görünüm

Yuvarlak ve kenarları düzgün bir urdur. Kesiti yapıldığında, pembe ya da fildişi renginde olduğu görülür. Miyom, Rahim kasından bir kılıfla ayrılmıştır. Bu durum, çıkarılmasını kolaylaştırır.

Mikroskop altında incelenmesinde urun, Rahim kasının liflerine benzer düz kas liflerinin birbirine geçmesinden oluştuğu görülür. Bu urların yapısında, her zaman bağdokusu bulunur. Bazen, bağdokusu fazlaca olursa, bağdokusu-kas uru (fibromiyom) diye nitelenir. Her iki öğe, urun içinde değişik oranlarda bulunur.

Bağdokusu-kas urları, fazla damar kapsamayan urlar olduklarından, ödem ve doku ölümü biçiminde değişiklikler geçirirler.

Yeri

Rahimde miyomlar, başlıca şu bölgelerde görülürler:

— Rahim gövdesinde: En sık rastlananlardır (yüzde 96);

— isthmusta;

— Rahim boynunda.

Rahim kasıyla ilişkilerine göre de, miyomlar şöyle sınıflandırılırlar:

— mukoza altı miyomları: Rahim mukozasının hemen altında yer alan bu urlar, mukozayı iterler ve böylece, Rahim boşluğu içine doğru yuvarlakça bir kütle biçiminde kabarırlar. Bunlar, bazen saplıdır, Rahim boynu, hattâ Vajina içine girerler;

— çeper içi miyomları: Mukoza altı miyomlarından çok daha sık rastlanır, kas tabakası içinde gelişerek biçim bozukluklarına yol açar ve rahimi büyütürler (bütününü ya da bir yanını);

— Seroz altı bağdokusu urları: Rahmin yüzeyinde gelişerek bir kabartı yaparlar bir sapçık oluşturarak, rahimi yalnızca ince ve düzensiz bir şeritle bağlanan bağımsız bir ur durumuna gelebilirler.

Bu sonuncu durumda, teşhis daha kolaydır, yalnızca Tüp ve yumurtalık urlarının (özellikle, yumurtalık kisti) ayırt edilmesi gerekir.

Miyomlar, küçük leğen içinde kalarak, çeşitli yönlere doğru gelişme gösterebilirler :

— idrar torbasını iterek sıkıştıran ön taraf miyomları;

— Douglas çıkmazı içine gömülerek, rektum barsağını sıkıştıran arka taraf miyomları;

— geniş bağın içinde, sınırlı bir yayılma gösterdikten sonra, ya işlevsel bozukluklara neden olan ya da idrar borularının sıkışmasına yol açan yan taraf miyomları (özellikle, Rahim boynu urları).

Bu urlar (özellikle de, Rahim tabanı miyomları ve seroza altı saplı miyomları), karın boşluğuna da geçebilirler.

TEŞHİS

Klinik belirtiler

Hasta, 35-50 yaşları arasında, çocuksuz ya da tek çocuklu bir kadındır; Rahim kanamaları, bazen çatı bölgesinde bir ağırlık, karın boşluğunda bir hacim artışı, idrar çıkarma bozuklukları ya da kısırlık nedeniyle hekime başvurmuştur.

Rahim kanamaları

Tek kesin belirti, uzun süren, içlerinde pıhtılar bulunan, aşırı kanamalar biçiminde âdet kanamalarıdır (menorajiler). Her çevrim süresince, ancak, birkaç gün kesilirler.

Âdet kanaması dönemi dışında kanamalar (metrorajiler) bulunması durumunda, miyomdan başka bir hastalık akla gelmelidir.

Bu iki kanama biçiminin bir arada görülmesine (menometroraji) çok sık rastlanır ve genellikle (3/4 oranında) bir mukoza altı yerleşimli miyomun ya da Rahim boşluğu içinde saplı bir urun bulunduğunun belirtisidir.

Çatı bölgesinde ağırlık duygusu

Birlikte, başka bozunlar ve ihtilaflar bulunmayan bir miyom, ağrılı değildir. Çatı bölgesinde ağrılar (bel ve kasık ağrıları) varsa, yalın bir miyomun dışında bir hastalık ya da urun yol açtığı bir ihtilat düşünülmelidir.

Karın boşluğu hacminin artması

Uzun süre gizli kalmış seroza altı saplı miyomunun sonucudur.

İdrar çıkarma bozuklukları

Tek niteleyici bozukluk, sabahları akut idrar tutukluğudur. Nedeni, Douglas çıkmazı içinde bulunan bir arka taraf miyomunun Rahim boynunu itmesi, Rahim boynunun da idrar torbasını sıkıştırmasıdır. Gündüzleri, çok sık idrar çıkarma isteği ve idrar tutamamanın, miyomları niteleyici özelliği yoktur.

Kısırlık

Bir miyomun, kısırlığın ana ve tek nedeni olmasına çok ender rastlanır; daha çok peşpeşe düşüklerden sorumludur.

Klinik muayene

Karın boşluğunun elle muayenesi bazen, bir karın urunun ya da Rahimde düzgün bir hacim artışının (3-4 aylık bir gebeliği akla getirir) ortaya çıkarılmasını sağlayabilir.

Spekulum muayenesinde, miyomun Rahim boynunda yer aldığı hastalar dışında, genellikle bir şey görülmez. (Rahim boynunda miyom varsa, Vajina şişmiş, Rahim boynu beden orta çizgisinden yana doğru kaymıştır; bu nedenle, görülmesi güçtür.) Mukoza altı yerleşimli saplı urlar, özel bir durumdur; saplı olan bu urlar (polip), aşağı inerek itilip, rahim boynu dış deliğinde ortaya çıkabilir.

Vajinadan parmakla muayene ve karnın elle muayenesi bir arada uygulanır ve klinik muayenenin temelini oluştururlar.

Rahim miyomu, tipik olarak sert ve organa bütünüyle yapışık bir urdur; Rahim ile arasında hiç bir birleşme izi bulunmaz, Rahim boynuyla birlikte hareketlidir. Çok sayıda miyom bulunması, çok düğümlü bir ur halinde Rahimi maskeler.

Miyom, Rahim ya da leğen boşluğundaki yerine bağlı olarak, bazı özel görünümler de alabilir. Sözgelimi seroza altı saplı miyomunda, ur Rahime bağımlı değildir ve sanki öteki organlarla (yumurtalık, tüpler) ilgiliymiş gibi görünür.

Rahmin, her yanının eşit biçimde büyümesi durumunda, urdan çok gebelik üstünde durulmalıdır.

Görüldüğü gibi, klinik muayene, tam anlamıyla yeterli kanıtları sağlayamadığından, kesin teşhis için, her zaman tamamlayıcı muayeneler uygulamak gerekir.

Tamamlayıcı muayeneler

Rahim-Rahim ağzı filmi çekme

Bir üreme organları enfeksiyonu ya da gebelik olasılıkları bir yana bırakıldıktan sonra uygulanır. Âdet çevriminin birinci evresinde, alınan çok sayıda film, Rahim boşluğundaki biçim bozukluklarını (uzama, şişme, büyüme) ve kaymaları gösterir; ama, Rahmin kenarları düzenli kalır.

Muayene sırasında, iki özel durumla karşılaşılabilir : Ur, seroza altı saplı miyomuysa, Rahim boşluğu normal durumunu koruyabilir. Mukoza altı saplı miyomu söz konusuysa, Rahim boşluğunda, ura uyan bir boşluk görünümü saptanır.

Kan incelemeleri

Uygulanan başlıca yöntemler, kan sayımı ve kanın çökme hızının saptanmasıdır. Rahim kanamalarının önem derecesini ve genel duruma yansımasını değerlendirmeyi sağlar.

Boşaltım sistemi filmi

Damar içine karşıt madde verilerek, boşaltım sistemi filmi çekme, gömük ya da hacimli miyomlarda uygulanır.

EVRİM

Hastaların çoğunda miyomların evrimi, genellikle iyidir; hiç bir büyük ihtilat eklenmez (bu arada, bazı işlevsel belirtilere yol açabilir). Ama, ender olarak, bazı ihtilatlara rastlanabilir.

Kanamalar

Kanama, en sık rastlanan ihtilattır. Kanamaların sürekli tekrarlamalarla kansızlığa yol açtıkları hastalarda, cerrahi girişim uygulamak gerekir.

Kanamalar, özellikle, mukoza altı ve Rahim boşluğu içi miyomlarına özgü ihtilatlardır. Önemsenemezlerse, daha ciddi kanamalar ortaya çıkarak hastanın yaşamını tehlikeye sokabilir.

Mekanik ihtilatlar

Klinik belirtilerin akut biçimde ortaya çıkması, şiddetli sancılara ve rektum barsağı ya da idrar torbasının bası altında kalma belirtilerine yol-açan bir mukoza altı saplı miyomunun dönmesi, bulantı ve kusmalarla birlikte karın boşluğunda, apansız ve şiddetli bir sancıya yol açar.

Bazı yapı değişikliklerine de rastlanabilir:

— miyomun dolaşım bozukluğuna bağlı doku ölümü ve ikincil enfeksiyon, 38°C ateşle birlikte, çeşitli şiddetlerde ağrı ve sancılara yol açar; kanın çökme hızı da artmıştır. Bu duruma, çoğunlukla, gebelik sırasında ve doğum sonrasında rastlanır;

— miyom, kireçlenme biçiminde bir yozlaşmaya uğrayabilir. Bu durum, yalın bir karın boşluğu filmiyle saptanabilir.

Komşu organların bası altında kalmasının yol açtığı ihtilatlar

Komşu organların bası altında kalmasına, miyomun çok hızlı gelişme göstermesi, aşırı boyutlara ulaşması ya da leğen boşluğu içine büyümesi yol açar.

İdrar torbasının bası altında kalması

İdrar çıkarma sayısının artması (sık işeme) ya da torbada akut idrar birikmesi gibi bozukluklara yol açar. Bası altında kalma, ön tarafta gelişen miyomun, doğrudan doğruya idrar torbasına baskı yapmasının ya da arka tarafta, Döuglas çıkmazı içine gömülen urun, Rahim boynunu itmesinin sonucudur.

İdrar borusunun bası altında kalması

Yan taraf miyomlarının, özellikle de, geniş bağın içine yerleşmiş olanların sonucudur. İdrar borusunun bası altında kalmasıyla ilgili klinik belirtiler, geç dönemde ortaya çıkar. Bu nedenle, yan taraf miyomları saptanır saptanmaz, hemen damar içine karşıt madde verilerek boşaltım sistemi filmi çekme yoluyla, idrar yollarının sistemli muayenesi uygulanmalıdır. Böylece, bası altında kalmanın derecesi saptanabilir. Bası altında kalma, böbrek leğen ve havuzcuk boşluklarının genişlemesine neden olur, bu da böbreğin idrar yapma işlevini bozar. Boşlukların aşırı genişledikleri durumlarda, böbrek işlevlerini bütünüyle yitirebilir.

Öteki organların bası altında kalmaları

Bazı durumlarda, rektum barsağı ve toplardamarlar da bası altında kalabilir; ama, bunlara son derece ender rastlanır.

AYIRICI TEŞHİS

Miyomun ayırdedilmesi gereken başlıca durumlar şunlardır:

— gebelik: Özellikle, âdet kanaması düzensizlikleri varsa, çok yanıltıcı bir özellik taşır. Ama, gebelikte, Rahim gövdesi yumuşamıştır. Ayrıca, gebelikle ilgili bir bağışıklık testi, bu olasılığı bir yana bırakmayı sağlar;

— yumurtalık urları: Tipik Rahime bağımlı olmayan urlardır. Ama, Rahim üstünde, saplı miyomlara ve yumurtalık urlarına da rastlanabilir. Kesin teşhis, cerrahi girişimle konur;

— Rahim üstüne yapışmış iltihap kökenli Rahim borusu urları da (Tüplerde sıvı toplanması ya da eski bir irin toplanması) yanılmalara yol açabilir;

— Rahim kanamaları görüldüğünde, bunların Rahim gövdesi kanseriyle ilgili olabileceği dikkate alınmalı ve sistemli bir kanser araştırması uygulanmalıdır.

TEDAVİ

Tedavi uygulanmaması

Küçük hacimli, rahatsız etmeyen ve ihtilatlara yol açmayan miyomlar için, herhangi bir tedavi uygulamak gerekmez. Ama, evrimleri, sürekli ve düzenli biçimde izlenmelidir.

Cerrahi girişim

Miyomların tedavisinde, cerrahi yöntemlere de çok sık başvurulur. Başlıca iki yöntem uygulanır :

— yumurtalık korunarak, toptan Rahim çıkarma (histerektomi);

— yalnızca miyomun çıkarılması (miyomektomi).

Toptan Rahim çıkarma, en sık uygulanan yöntemdir. Yalnızca, miyomun çıkarılmasıysa, çocuk yapmak isteyen kadınlarda, ur fazla büyük değilse, tekse ve Rahim kas tabakasından kolayca kaldırılabilen bir kılıf ile ayrılmışsa uygulanır.

Cerrahi girişimin mutlaka uygulanması gereken durumlar şunlardır:

— ihtilatlar (urun aşırı boyutlara ulaşması ya da kansızlığa neden olacak şiddette tekrarlayan kanamalar);

— komşu organların bası altında kalması;

— miyomun ihtilata yol açacağının anlaşılması (serozaaltı saplı miyomlari; geniş bağın içine gömülmüş ya da gömülebilecek miyomlar; mukozaaltı yerleşimli miyomlar; Rahim boynu ya da Vajina içine doğmuş saplı mukoza altı miyomları);

— miyomlara çeşitli bozunların eşlik etmesi.

İlaç tedavisi

İlaç tedavisi, âdet çevriminin ikinci yarısında, progesteron hormon verilmesine dayanır. Ayrıca, Rahim kasılmalarını güçlendirici ilaçlar (ergo-metrin) ve kan yitimine karşı demirli ilaçlar verilir. Bu tedavi ancak, miyom fazla büyük değilse ve işlevsel belirti olarak yalnızca hafifçe artmış âdet kanamaları varsa uygulanır; tedavi süresince ve sonrasında, urun evriminin sürekli olarak izlenmesi gerekir. İlaç tedavisi, yaşdönümüne yaklaşmış kadınlarda vakit kazandıran bir yöntemdir.

Ana Sayfa