|
İntihar Girişimleri
::::::::::::::::::::::::
Özkıyım
(intihar) "İnsanın kendi kendisini cezalandırma veya kendisini kasıtlı
olarak dünyadan ayırmak için girişilen eylem" olarak tanımlanmakta ve
"diğer bir deyimle insanın yaşamına son vermek amacı ile yaptığı ve
başarı ile sonuçlandırdığı patolojik bir davranış" olarak
yorumlanmaktadır.
Buradaki
tanımla günümüz gerçeğine göre doğru (kuşkusuz bunlar ileride
değişecektir) yorumlara varabilmek için verilmiştir. Bugün için kabul
edilenlere göre bu tanımlarda şöyle değişiklik yapacağız:
1.
İntihar insanın kendisini cezalandırması değil, çaresizliğin bir dışa
vurumudur.
2. İntihar ne kadar planlanmış olsa bile
kasıtlı (çaresizliğin bir anlatımı olduğu için) değildir.
3. İntihardaki amaç yaşamdan uzaklaşmak
değil, kendine acı veren gerçekliğinden uzaklaşmak, kendi gerçekliğini
değiştirme konusundaki bir çaresizliğin anlatımıdır.
4. Özkıyım (intihar) patolojik bir
davranış değildir, insanın doğasında varolan bir tepki (bir
fenomen-görüngü)dir.
Genel
olarak "intihar" deyimiyle; gerçek ölümle sonuçlanan bir "intihar",
ölümle sonuçlanmayan bir girişim, çevreyi intiharla tehdit, intihar
düşüncesi ile ya da böyle bir düşünce olmadan ortaya konan depresif
davranışlar sergileme ve kendi kendine zarar verme gibi çeşitli davranış
biçimlerinin akla geldiği belirtilmektedir. Diğer yandan bu karmaşıklığı
(ancak böyle bir tanım gerçekten karmaşıktır) önlemek için bugün için bu
gibi durumları şöyle tanımlamak daha uygun gibi görünmektedir.
1.
Özkıyım (=intihar) ölümle gerçekleşen kendini öldürme girişimidir.
2. Özkıyım girişimi (=intihar girişimi)
kişi bulunduğunda henüz ölümün oluşmadığı kendini öldürme girişimidir.
3. Özkıyım (intihar)ın gerçekleşebileceği
davranış (intihar düşüncesi ile ya da böyle bir düşünce olmadan ortaya
konan depresif davranışları sergileme).
4. Ani gelişen (genelde bir intihar
düşüncesi olmadığı halde) o andaki bir intihar duygusuyla ölümle
sonuçlanabilecek durumlar (kendi kendine zarar verme gibi çeşitli
davranış biçimleri).
Bu kısa
girişle ilgili bir özet yapılacak olursa:
1.
Özkıyım (intihar) bir fenomendir (=görüngü) ve her insanda görülebilir,
yani bir patoloji değildir.
2. İster herhangi bir hastalıkla ilgili
olsun isterse olmasın belirli bir süreci kapsayan bir düşünme boyutunu
içerebilir.
3.Düşünme boyutunu hiç içermeden ani bir
duygusal yaşantı olarak da ortaya çıkabilir.
4.Düşünmeyi etkileyen (depresif bozukluk
gibi) bir hastalığın gidişi nedeniyle kişinin elinde olmadan oluşabilir.
5.Düşünme boyutunu içerse de, ani bir
duygusal yaşantı olarak da ortaya çıksa "mutlak olarak" çaresizlik
duygusunu uyandıran bir dizi duygusal yaşantıyı içerir.
Özkıyım (intihar)ın Bulunulan Yerde Değerlendirilmesi
İntiharın bulunulan yerde
değerlendirilmesi psikiyatride öncelikle sorulan şu sorunun sorulmasını
gerektirir: Karşılaşılan durum gerçekten bir intihar mı? Başka bir
deyişle "sakın organik bir sürece bağlı olmasın?"
Bunun
anlamını şöyle açıklayabiliriz. Çoğu kez karşılaşılacak durum, kişinin
bilincinin kendisini ifade edemeyecek kadar bulanık olmasıdır. Bu gibi
durumda çağrı yapan kişilerden alınacak bilgiler büyük önem taşısa da ve
hatta bir intihar girişimini destekler görünse de, bilinç bulanıklığına
yol açabilecek diğer durumlar her zaman akılda tutulmalı
Yukarıdaki anlatımlardan şu anlamların çıktığını görüyoruz:
1.
Karşılaşılan kişi çoğu kez yarı bilinçli ya da bilinçsiz durumda
olacaktır.
2. Bu durumdaki kişinin derhal gerekli
birincil yaşamsal destek girişimlerini gerçekleştirmek üzere ambulansa
taşınması ve en kısa sürede acil servise taşınması gerekmektedir.
Kişinin bu duruma bir intihar girişimi nedeniyle mi yoksa başka bir
nedenle mi girdiğinin (bu destek sağlanmadan) araştırılması onanmaz bir
durumdur.
3. Ambulans ekibindeki bir kişi, bu
işlemler yapılırken, çağrıyı yapan kişilerden durumu aydınlatacak
bilgileri eş zamanlı olarak alma ve hızla rapor etme durumundadır.
4. Eğer bu bir intihar girişimiyse bunun
adli bir yönü de bulunduğu için bu rapor standart biçimde hazırlanmalı
ve kişi acil servise ulaştığında, orada tutulacak dosyaya eklenmelidir
(bu metinde böyle bir standart rapor taslağı sunulmuştur).
5. İntihar için kullanılan ilacın saptanıp
gerekirse "toksikoloji" servisine anında başvurulup alınan bilgilerin
rapora eklenmesi.
İntihar İçin Risk Etkenleri
1. Erkek Cinsiyeti
2. Yalnız yaşama, yeni ayrılmış ya da
boşanmış olma
3. İleri yaş
4. Son 6 aydır kişinin sağlığında giderek
bozulma
5. İş kaybı
6. Depresyon, şizofreni ya da organik
beyin rahatsızlığının varlığı
7. Önceden Özkıyım (intihar) girişimi
öyküsünün varlığı
Edinilmesi Gereken Önemli Bilgiler
1. Kişinin ne zamandan bu yana bu durumda
görüldüğü,
2. Bir tıbbi rahatsızlığının bulunup
bulunmadığı ve bu rahatsızlığın süregenlik ya da ciddiyet derecesi,
3. Psikiyatrik bir sağıtım altında bulunup
bulunmadığı ya da son zamanlarda davranışlarında bir değişiklik gözlenip
gözlenmediği,
4. Bir kriz yaşantısını doğurabilecek
yaşamsal bir olayın gerçekleşip gerçekleşmediği,
5. (İlaç alarak) intihar düşünülüyorsa
kişinin kullandığı ilaçların ve olası intihar gerçekleştirdiği ilacın
saptanması
|
