Vücudumuzun
hareket etmesini sağlayan kaslar, kemikler, eklemler ve bu yapıları
birleştiren bağlarda ön planda ağrı ve hareket
kısıtlılığına bazen de şişlik ve şekil bozukluğuna
neden olan hastalıklara genel olarak romatizma adı
verilmektedir.
Romatizma
tek bir hastalık değildir. 200'e yakın hastalık bu sınıfa girer.
Eklem romatizmaları (osteoartrit, romatoid artrit), yumuşak doku
romatizmaları (fibromiyalji, boyun ağrısı, bel ağrısı) ve kemik
erimesi (osteoporoz) bunlar arasında en sık görülenleridir.
Romatizmal
hastalıklar genel olarak kadınlarda daha sık görülmekte ve
yaş ilerledikçe sıklığı artmaktadır.
Bununla
birlikte erkeklerde daha sık görülen (gut, ankilozan spondilit) ya
da ön planda gençlerde görülen (örnek: sistemik lupus eritematozus)
hastalıklar da vardır. Romatizmal hastalıklar çocukluk çağında
da görülebilir.
Romatizmal
hastalıkların önemli bir bölümünün kesin nedeni bilinmemektedir.
Çoğunlukla
bulaşıcı-mikrobik değildir.
Kalıtsal
özellikler (genetik yatkınlık) bazılarında önem taşır.
Eklemlerdeki
yükü artıran şişmanlık ya da damar yapısını bozan sigara
kullanımı gibi dış etkenlerin engellenmesi romatizmalı hastalar
için de yararlıdır.
Bazı iltihaplı
romatizmal hastalıklar kas-iskelet sistemi dışında derimizi
(kızarıklık, döküntü), iç organlarımızı (akciğer, böbrek, beyin vb.)
etkileyebilir.
Bütün sağlık
sorunlarında olduğu gibi romatizmal hastalıklarda da en uygun
tedavinin yapılabilmesi için ilk aşamada hastalığa doğru teşhisin
konulması gereklidir. Romatizmal hastalıklara özellikle erken
dönemde teşhis konulması güç olabilir ve hastanın bir süre konunun
uzmanı tarafından tetkik edilmesi ve izlenmesi gerekebilir.
Romatizmal hastalıkların belirtileri zaman içinde değişiklik
gösterebilir.
Romatizmal
hastalığı olan her hasta için kişisel bir tedavi planı yapılması
gerekir. Başka bir hasta için yararlı olan ilaçlar ya da tedavi
girişimleri sizin için uygun olmayabilir. Doktorunuz tarafından
önerilmeyen tedavileri uygulamanız sizin için yararsız ve
tehlikeli olabilir, uygun tedavinin yapılması gecikebilir.
Romatizmal
hastalıkların bir bölümünde hastalık çok uzun süre devam edebilir.
Bu hastalıklara müzmin (kronik) hastalıklar denir. Bu durumda
tedavininin de uzun süreceğini ve verilen ilaçların hekim
kontrolünde sürekli alınması gerektiğini unutmayınız. Yapılan
tedaviler hastalığı tamamen yok etmese dahi günlük yaşamınızın
ağrısız ve rahat olmasını sağlamayı amaçlamaktadır.
Romatizmalı
hastaların hastalıkları ve kullandıkları ilaçlar konusunda bilgi
edinmeleri yaşamlarını olumlu yönde etkiler. Kullanılacak ilaçların
olası bilinmesi yararlıdır.
Romatizmal Hastalıklarda Tedavi
Romatizmal hastalığın tedavisi hastalığa ve hastaya göre değişir,
her hastaya kişisel bir tedavi planı yapılması gerekir. Doktor
tarafından önerilmeyen tedaviler yararsız ve tehlikeli olabilir,
uygun tedavinin yapılması gecikebilir hatta hastalığın ilerlemesine
neden olabilir.
Romatizmal hastalıklarda da en uygun tedavinin yapılabilmesi için
hastalığa erken ve doğru teşhisin konulması gereklidir. Romatizmal
hastalıklara erken dönemde teşhis konulması güç olabilir ve hastanın
bir süre konunun uzmanı tarafından tetkik edilmesi ve izlenmesi
gerekebilir. Romatizmal hastalıkların belirtileri zaman içinde
değişiklik gösterebilir. Şikayetin olmadığı veya çok azaldığı
dönemleri hastalığın alevlenip şikayetlerin arttığı dönemler izler.
Romatizmal hastalıkların bir bölümü çok uzun süre devam edebilir,
bazılarının tedavisi uzun sürebilir ve zordur. Bu hastalıklara
müzmin (kronik) hastalıklar denir. Bu hastalara tedavi de verilen
ilaçlar ve fizik tedavilerin doktor kontrolünde sürekli alması
gereklidir. Yapılan tedaviler hastalığı tamamen yok etmese dahi
hastalığın ilerlemesini önleyerek günlük yaşamın ağrısız ve rahat
olmasını sağlamayı amaçlamaktadır.
Eklemlerdeki yükü artıran fazla kiloların verilmesi, doktor
tarafından önerilen egzersizlerin düzenli yapılması veya damar
yapısını bozan sigara kullanımının bırakılması bazı romatizmalı
hastalar için çok önemlidir.
Romatizmalı hastaların hastalıkları, kullandıkları ilaçlar ve
ilaçların olası yan etkilerini bilmesi hasta açısından çok
önemlidir.
Romatizma ve Kadınlar
Araştırmada, iltihaplı romatizmal hastalıklardan “Romatoid artrit”e
bin kişiden 4’ünde rastlandığı, hastalığın kadınlarda erkeklere göre
çok daha sık görüldüğü belirlendi. Araştırmacılar, gelişmiş
ülkelerde bu oranın yüzde 1-2 olduğuna dikkat çekerek, bu durumun o
ülkelerde yaşam süresinin daha uzun olmasıyla ilişkili olabileceğini
vurguladılar.
İncelenen bireylerde yaşamı boyunca en az bir kez bel ağrısı geçirme
sıklığı yüzde 46 bulundu. Bunların yüzde 67’sinin kadın olduğu ve
bel ağrısının en çok ev kadınlarında görüldüğü ortaya çıktı.
Araştırmada ayrıca bel ağrısı çekenlerin yüzde 15’inin çekme, balık
bağlama, akupunktur gibi alternatif yöntemlere başvurdukları,
alternatif metodlara yönelenlerin çoğunluğunu da erkeklerin
oluşturduğu belirlendi. Araştırmada, çok doğum yapmak ve çok sigara
içmek bel ağrısıyla ilişkili bulundu.
Romatizmanın nedeni nedir? Romatizmadan korunmak için ne yapılabilir?
Çoğu romatizmal hastalıkta genetik yapı önem taşır. Yani bazı genlerin varlığı romatizmaya yatkınlık yaratır. Çevresel koşullar, enfeksiyon etkenleri ve bilemediğimiz bazı durumlarda, genetik olarak romatizmaya yatkın kişilerde hastalık ortaya çıkabilir. Yani romatizmal hastalıkların nedeni hala tam bilinmiyor ve önlem alabilmek gibi bir durum da söz konusu değil.
Çocuklarda romatizma görülür mü?
Evet. Çocukluk yaş grubuna özgü romatizma tipleri var. Çok küçük yaşlarda bile başlayabilir. Eğer erken teşhis edilip tedavi edilmezse kalıcı sakatlıklara ve gelişme geriliğine neden olabilir.
Romatizma tedavisi ne kadar sürer? Tamamen geçer mi?
Romatizma şeker hastalığı ve hipertansiyon gibi kronik bir hastalıktır. Bu nedenle tedavi belli bir süre değil, ömür boyudur. Hastalığın şiddetine göre zaman zaman az, zaman zaman çok ilaç kullanmak gerekebilir. Tamamen hastalığı ortadan kaldırmak mümkün olmaz ama kontrol altına alınabilir. Kontrol altındaki hastalık birden alevlenebilir, bu nedenle hiçbir yakınma olmasa dahi sürekli hekim takibi gerekir.
Tedavide ne tür ilaçlar kullanılır, egzersizin yararı var mı?
Tedavide romatizmanın temel etkili ilaçları ve yardımcı ilaçlar kullanılır. Temel etkili ilaçlar bağışıklık sistemi üzerine etkilidir. Düzenli hekim takibi, kan testleri takibi gerektirir. Kortizon çok sık kullandığımız, kimi zaman hayat kurtarıcı bir ilaçtır. Bu önemli ilaçların mutlaka doktor kontrolünde kullanılıp, doktor kontrolünde bırakılması gerekir. Hem hap olarak hem de iğne şeklinde ilaçlar mevcut. Son yıllarda geliştirilen ilaçlarla romatizma tedavisinde çığır açılmıştır diyebiliriz.
Egzersiz mutlaka gerekir. Hareketleri sınırlanmış eklem ve omurganın esnekliğine kavuşması için, kas ağrılarında spazmın çözülmesi için büyük önem taşır.
Kaplıca tedavisi romatizmaya iyi gelir mi?
Genel olarak iltihaplı eklem romatizmalarına kaplıca ve sıcak uygulamalar iyi gelmez. Hatta aktif hastalık esnasında yakınmaları daha da artırabilir. Kireçlenmede faydası vardır. Kaplıcaya gitmeye karar vermeden önce hekim onayı alınması gerekir.
Bitkisel Tedavi
Deve
tabanı, eklem yerleri ve romatizma hastalığına da çok iyi gelir.
